Бағдарламаның мақсаты:
Дамуында ауыр бұзылыстары бар және өзіне-өзі қызмет көрсету дағдылары қалыптаспаған 8-15 жас аралығындағы баланың өмірлік дағдыларын дамыту.
Дағдыларды дамыту міндеттері:
Бағдарлама ABLLS-R (Assessment of Basic Language and Learning Skills - Revisited - базалық оқу және сөйлеу дағдыларын бағалау) жүйесіне сәйкес келесі даму салаларына бағытталған:
- Ынтымақтастық.
- Рецептивті сөйлеу.
- Еліктеу (имитация).
- Вокалдық еліктеу.
- Сұраныстар (өтініштер).
- Әлеуметтік өзара іс-қимыл.
- Киім ауыстыру.
- Тамақтану.
- Өзін-өзі күту. Әжетхана.
- Ірі моторика.
- Ұсақ моторика.
Бағдарламаның мақсатты тобы:
- 8-ден 15 жасқа дейінгі Асп (РАС) бар бала.
- Баланың ата-аналары.
Баланы бағдарламаға іріктеудің негізгі критерийлері:
- Дамуында ауыр бұзылыстардың болуы.
- Өзіне-өзі қызмет көрсету дағдыларының болмауы.
Бағдарлама аясындағы интервенция форматы:
- Баламен жеке жұмыс.
- Сабақ барысында ата-аналарды оқыту.
- Бағдарлама курсы аяқталғаннан кейін ата-аналарға арналған супервизиялар.
Бағдарламаның қысқаша сипаттамасы 1-қосымшада берілген.
Бағдарламаның құрылымы:
Бағдарламаның ұзақтығы:
Бағдарлама ұзақтығы 3 айды құрайды: аптасына 3 сабақ, айына 12 сабақ, барлығы: 3 айда 36 сабақ. Оқу курсы аяқталғаннан кейін ата-аналарға кестеге сәйкес супервизиялар беріледі.
Супервизия кестесін ата-аналарды ақпараттандыруға жауапты бағдарламаның клиникалық педагогы қадағалайды. Супервизия үшін клиникалық педагог «Өмірлік дағдыларды дамыту» бағдарламасын бағалау формасын қолданады. (3-қосымшаны қараңыз)
Жеке сабақтар:
Клиникалық педагог баламен жеке айналысады, ата-ана сабаққа қатысады және сабақ барысында білім алады (on job training).
3 айлық бір цикл ішінде бағдарламаға аптасына/айына/3 айда барлығы 10 бала қатысады.
Сабақтар:
Бір сабақтың ұзақтығы 1 сағатты құрайды, нәтижесінде бір циклде бала 36 сағаттық интервенция алады. 1 сағаттық жұмыс аяқталғаннан кейін клиникалық педагогқа «Өмірлік дағдыларды дамыту» бағдарламасын бағалау формасын толтыру үшін 20 минут уақыт беріледі. (4-қосымшаны қараңыз)
«Өмірлік дағдыларды дамыту» бағдарламасының сабақ кестесі
Дүйсенбі |
Сейсенбі |
Сәрсенбі |
Бейсенбі |
Жұма |
|
9.00 – 10.00 |
1 |
1 |
1 |
2 |
2 |
10.20 – 11.20 |
2 |
3 |
3 |
3 |
4 |
11.40 – 12.40 |
4 |
4 |
5 |
5 |
5 |
14.00 – 15.00 |
6 |
6 |
6 |
7 |
7 |
15.20 – 16.20 |
7 |
8 |
8 |
8 |
9 |
16.40 – 17.40 |
9 |
9 |
10 |
10 |
10 |
Бала дамуының функционалдық талдауы
«Өмірлік дағдыларды дамыту» бағдарламасы аясында бала дамуының функционалдық талдауы 8-15 жастағы өмірлік дағдылар дамуының негізгі параметрлеріне негізделеді және 2-қосымшадағы форма негізінде жүзеге асырылады. «Өмірлік дағдыларды дамыту» бағдарламасын бағалау кестесі.
Баланың жеке даму жоспары
Баланың жеке даму жоспары дамудың функционалдық талдау нәтижесі негізінде жасалады. «Өмірлік дағдыларды дамыту» бағдарламасы баласының жеке даму жоспарының формасы (3-қосымша. «Өмірлік дағдыларды дамыту» бағдарламасының баланың жеке даму жоспары.)
Баланың ілгерілеуін (прогресін) бағалау
Баланың ілгерілеуін бағалау әр сабақтың соңында жүргізіледі. Баланың прогресін бақылау үшін клиникалық педагог «Өмірлік дағдыларды дамыту» бағдарламасын бағалау формасын қолданады. (4-қосымша. «Өмірлік дағдыларды дамыту» бағдарламасы баласының прогресін мониторингілеу.)
Ата-ана сабақтың соңында клиникалық педагог қолданатын бағалау формасын пайдалана отырып, баланың прогресін бағалайды.
Сабақ аяқталғаннан кейін клиникалық педагог ата-анаға баланың сабақтағы прогресі бойынша кері байланыс береді.
Сабақтың құрылымы
Сабақтар нақты тақырыпқа байланысты әртүрлі формалар мен әдістемелерді қолдана отырып, бірыңғай құрылым бойынша өткізіледі.
Нақты сабақтың тақырыбы сол сабақтың негізгі мақсаты болып табылады. Сабақтың басында және соңында осы мақсатқа назар аударылып, сабақ барысында алынған дағды бекітіледі.
Сабақ құрылымының элементтері:
- Сәлемдесу.
- Музыкалық-қозғалыс элементтері, тонустық реттеу ойындары, қозғалыс ойындары).
- Өмірлік дағдыны пысықтау (тақырып аясында).
- Еркін ойын (тақырып аясында).
- Қоштасу.
Супервизиялар
Курс аяқталғаннан кейін клиникалық педагог кестеге сәйкес ата-аналарға супервизиялар береді.
Клиникалық ұсыныстар
Курс аяқталғаннан кейін, баламен жұмыс нәтижелері және жеке даму жоспарына сәйкес, клиникалық педагог 5-қосымшадағы форма бойынша баланың үй жағдайындағы даму картасын (Ата-аналарға арналған ұсынымдар) жасайды.
Клиникалық педагог үшін ескертпе: баланың үй жағдайындағы даму картасын жасау кезінде баланың дағдыларын функционалдық бағалау нәтижелеріне (интервенцияға дейінгі бастапқы және интервенциядан кейінгі қайталанған), сондай-ақ Сіз 12 апта бойы жұмыс істеген жеке даму жоспарына сүйену қажет. Үй жағдайында жұмысты жалғастыруды қажет ететін бағыттар бойынша нақты тапсырмаларды, ойындар мен жаттығуларды сипаттаңыз.
Ата-аналардың білім деңгейін бағдарламаға дейінгі және одан кейінгі бағалау.
Клиникалық педагог 6-қосымшадағы «Өмірлік дағдыларды дамыту» бағдарламасы ата-аналарына арналған сауалнаманы қолдана отырып, ата-ананың білім деңгейін бағдарламаға дейінгі және одан кейінгі бағалауды жүзеге асырады.
Клиникалық педагогтар сабақтар үшін 7-қосымшадағы ақпараттық материалдарды пайдалана алады.
ҚОСЫМШАЛАР:
1-қосымша. Бағдарламаның қысқаша сипаттамасы
2-қосымша. Бағалау кестесі.
3-қосымша. ЖДЖ (ИПР).
4-қосымша. Прогресс мониторингі.
5-қосымша. Үй жұмысына арналған баланың даму картасы.
6-қосымша. Ата-аналарға арналған сауалнама.
